Voor schadebestrijding door afschot van vossen overdag is sinds mei 2006 een landelijke vrijstelling van kracht. De vos laat zich overdag lastig bestrijden, omdat hij zich dan meestal niet laat zien. Daarom is een ontheffing voor afschot met behulp van kunstlicht noodzakelijk.
De provincie Drenthe heeft een ontheffing verleend aan de Faunabeheereenheid
(Fbe-)Drenthe voor het bestrijden van schade die door de vos wordt veroorzaakt aan grondbroeders, lammeren en Freilandkippen. Deze ontheffing is verstrekt voor het afschot van vossen met behulp van kunstlicht. Jaarlijks moet over het gebruik van de ontheffing door de Fbe-Drenthe worden gerapporteerd.
In seizoen 2008-2009 zijn machtigingen voor het gebruik van afschot met behulp van kunstlicht uitgegeven ter bescherming van grondbroeders, Freilandkippen en lammeren. Per Wbe is één machtiging verstrekt ten behoeve van de verschillende doelen. Wél moeten jachthouders bij eventuele controle aan kunnen tonen, het afschot binnen een straal van 1 kilometer van Freilandbedrijven en percelen met lammeren gepleegd te hebben.
Om een beeld te krijgen van het totale afschot in de provincie en de ontwikkeling in de vossenpopulatie, is aan de Wbe’s gevraagd om gegevens te verstrekken over het afschot dat overdag (vrijstelling) is verricht en het aantal en soorten burchten.
Hieronder wordt gerapporteerd over de periode 1 september 2008 tot 1 september 2009.
Verstrekken van machtigingen
In het seizoen 2008-2009 zijn aan alle 23 Wbe’s machtigingen verstrekt. Deze machtigingen hebben een looptijd gehad van 1 september 2008 tot 1 juli 2009. Per Wbe zijn er in principe maximaal 6 personen gemachtigd die van de machtiging gebruik hebben gemaakt. Deze personen kunnen zich laten vergezellen door 2 collega-jagers. Iedere machtiginggebruiker bestrijkt een deel van het Wbe-gebied. Gedurende het seizoen zijn er, veelal op verzoek van de Wbe, 21 keer wijzigingen aangebracht in de machtigingen. De wijzigingen zijn een gevolg van vervanging van jagers vanwege bijvoorbeeld ziekte, verhuizing of overlijding.
In juli en augustus 2009 zijn nog zes machtigingen uitgeschreven in verband met acute belangrijke schade aan lammeren (maar ook schapen) en Freilandkippen in de omgeving van Veenhuizen (vorig jaar ook) en ten zuiden van Hoogeveen. Bij Freilandkippen heeft een vos onder een ingegraven raster toegang verschaft in de uitloop en daar tientallen kippen doodgebeten. Deze machtigingen eindigden op 1 september 2009.
In het verleden zijn ook doodgebeten en resten van lammeren bij vossenburchten aangetroffen en moesten gebeten schapen en lammeren behandeld worden door een veearts in verband met ontwikkeling van maden in deze wonden.
De machtigingen zijn in overleg met de provinciale handhavers Groene Wetten verstrekt. Over het gebruik hiervan moet voor 15 september worden gerapporteerd.
Waarschuwingen
Er is één machtiging ingetrokken bij Wbe Dwingelerveld in verband met het niet in bezit zijn van een geldige grondgebruikersverklaring.
Rapporteren
Over het gebruik van de machtigingen moet vóór 1 augustus worden gerapporteerd.
22 Wbe’s hebben de rapportages over het gebruik van de machtiging op tijd ingestuurd. Op 7 augustus zijn drie Wbe’s er per e-mail aan herinnerd de rapportage in te sturen. De laatste rapportage is ontvangen op 15 augustus 2009.
De rapportages zijn vaak niet volledig ingevuld. Vaak is contact met de Wbe’s nodig voor aanvullende gegevens. Dit heeft te maken met gegevens over het gebruik van de landelijke vrijstelling tot doding van de vos: het aantal geschoten vossen overdag, gebruik van vangpijpen en aardhonden en soms aanvullende informatie over vossenburchten en kaarten hiervan.
Met behulp van kunstlicht zijn 572 vossen geschoten (zie tabel). Dit is 89 lager dan vorig jaar. Uit de rapportages blijkt dat men over het algemeen positief is over de machtiging met kunstlicht. Als opmerking is een aantal keer vermeld dat de effectiviteit van de machtiging beperkt is, doordat men geen toegang heeft tot bepaalde gebieden van terreinbeherende organisaties (dweilen met de kraan open). Daarnaast is een aantal keer opgemerkt dat de wildstand is toegenomen.
Over de zes machtigingen die na 1 juli 2009 zijn verstrekt en tot 1 september zijn verleend, moet nog worden gerapporteerd.
Een paar opmerkingen zijn gemaakt om de machtiging met kunstlicht eerder te beëindigen om de machtiging op 1 juli weer te laten ingaan, omdat dan de jonge vossen er op uittrekken. Hierdoor zou de machtiging efficiënter kunnen worden ingezet.
Vrijstelling
Naast de rapportage over het aantal geschoten vossen m.b.v. kunstlicht is aan de Wbe’s gevraagd om het afschot van vos in het kader van de vrijstelling ook aan de Fbe te melden al of niet met behulp van vangpijpen. Het aantal dat met de “vrijstelling” is geschoten bedraagt 961: ongeveer 40 meer dan vorig jaar. In sommige Wbe’s zijn heel weinig vossen overdag geschoten.
Vangkooien zijn 40 keer toepast in 8 Wbe’s. Aardhonden zijn 314 keer ingezet in 18 Wbe’s. Van een aantal Wbe’s ontbreken nog gegevens.
In totaal zijn er 1533 vossen geschoten. Ongeveer 37% is ‘s nachts met behulp van de ontheffing geschoten. Dit is iets lager dan vorig jaar. Het aandeel van het afschot van vossen met kunstlicht verschilt per Wbe enorm.
Burchten
Algemeen wordt aangenomen dat het aantal (belopen en met jongen) burchten een maat is voor de omvang van de vossenpopulatie. Door een jaarlijkse monitoring van de burchten kan de ontwikkeling van de vossenpopulatie worden weergegeven in Drenthe. Het aantal waargenomen belopen burchten en burchten met jongen is respectievelijk 412 en 174. Gezien de trek van de vossen neemt men aan dat veel burchten liggen in natuurgebieden. Natuurorganisaties werken sporadisch mee aan tellingen van vossenburchten. Een aantal Wbe’s zijn door de Fbe aangespoord om de burchtenkaart aan te leveren.
Vergelijking/conclusies
In bijgevoegde tabel zijn de gegevens van vier jaren naast elkaar gezet. Het aantal geschoten vossen met behulp van kunstlicht is wederom lager dan het vorige seizoen. Het aantal vossen dat overdag is geschoten is gestegen. In het totaal is het afschot iets gedaald.
Het totale afschot is nog altijd hoog in vergelijking met de periode toen de vos nog onder de jachtwet viel. Het gemiddelde lag toen 600 tot 800 vossen met een maximum van 1.400.
De burchtentellingen laten een daling zien. Het aantal gemelde belopen burchten is afgenomen van 546 vorig seizoen tot 412 dit seizoen. Het aantal gemelde burchten met jongen bedraagt 174. Het aantal niet belopen burchten is gedaald.
De monitoring is van groot belang voor de ontheffing, daarom is het noodzakelijk om ook over de afschotgegevens van vrijstelling te beschikken. De Wbe’s dienen deze gegevens aan de Fbe te verstrekken. Benadrukt moet worden bij de Wbe’s op zorgvuldige tellingen van de burchten. Daarnaast zal moeten worden getracht dat de natuurorganisaties medewerking verlenen aan de burchtentellingen die de Wbe’s organiseren.
Bijlage: Gegevens vossen Fbe-Drenthe 05-06, 06-07,07-08 en 08-09