X

UPDATE BEHEER LANDELIJK VRIJGESTELDE SOORTEN
11 May 2026

UPDATE BEHEER LANDELIJK VRIJGESTELDE SOORTEN

Zoals eerder gecommuniceerd, is het faunabeheerplan voor de landelijk vrijgestelde soorten afgekeurd. Hierdoor mogen de soorten vos, zwarte kraai, kauw, houtduif, konijn en grote Canadese gans niet langer worden beheerd op basis van de landelijke vrijstelling.

Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor het beheer en de schadebestrijding van deze diersoorten. Daarnaast kan dit invloed hebben op de mogelijkheid om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming in faunaschade.

Met dit bericht informeren wij u over de actuele stand van zaken rondom:
•    vergunningen voor de betreffende diersoorten, die voorheen via de landelijke vrijstelling beheerd konden worden; 
•    recente juridische uitspraken; 
•    tegemoetkomingen in faunaschade; 
•    specifieke ontheffingen. 

Voor vragen kunt u contact opnemen met de Faunabeheereenheid Utrecht via secretariaat@fbeutrecht.nl 

Status vergunningen landelijk vrijgestelde soorten
De Faunabeheereenheid Utrecht bereidt in overleg met de provincie Utrecht verschillende omgevingsvergunningen voor ten behoeve van het beheer van landelijk vrijgestelde soorten. Een deel van deze vergunningaanvragen is inmiddels ingediend of verleend. In onderstaande tabel vindt u een overzicht van de betreffende diersoorten, de actuele status van de vergunningaanvragen en het gebied waarop deze betrekking hebben.
 

Schermafbeelding2026...

Recente uitspraak ‘belangrijke schade’
De Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State heeft op 1 april uitspraak gedaan in het hoger beroep van GS van Utrecht inzake de ontheffing voor verjaging met ondersteunend afschot van knobbelzwanen vanwege het voorkomen van belangrijke schade aan gewassen (zie Uitspraak 202202196/1/A3 - Raad van State).  

Daarbij is geoordeeld dat de in de provincie Utrecht — en feitelijk in geheel Nederland — de gebruikte schadedrempel van € 250 per bedrijf per jaar niet automatisch als kan ‘belangrijke schade’ worden gezien. Om af te kunnen wijken van de bescherming van dieren, moet volgens de Raad van State het gaan om schade die groter is dan het normale bedrijfsrisico.

Omdat onvoldoende duidelijk is gemaakt wat de daadwerkelijke impact van knobbelzwanen op de bedrijfsvoering is, heeft de Raad van State de aan de FBE verleende ontheffing vernietigd. Doordat dit een  uitspraak is van de hoogste bestuursrechter in Nederland, heeft dit oordeel niet alleen gevolgen voor de provincie Utrecht of de soort knobbelzwaan, maar voor elke vergunningsaanvraag die gerelateerd is aan faunabeheer ter voorkoming van landbouwschade. 

Dit betekent dat in de toekomst waarschijnlijk een hogere en betere schadedrempel zal moeten worden gebruikt bij het beoordelen van ‘belangrijke schade’. Hoe deze nieuwe drempel eruit gaat zien hangt onder andere af van verschillen tussen sectoren en van landelijk overleg tussen provincies (IPO). 
Uiteraard houden we u hierover op de hoogte. In de tussentijd zoekt de FBE samen met de provincie Utrecht naar een werkbare tijdelijke oplossing. Dit kan leiden tot vertraging in de beoordeling en afhandeling van de betreffende vergunningaanvragen.

Tegemoetkoming faunaschade 
Door het wegvallen van de landelijke vrijstellingen is het mogelijk een tegemoetkoming aan te vragen voor schade veroorzaakt door deze (voormalig landelijk vrijgestelde) soorten. Om hiervoor in aanmerking te komen, moet aan verschillende voorwaarden worden voldaan. Zo moeten preventieve maatregelen zijn genomen zoals beschreven in de BIJ12 Faunaschade PreventieKits. Alle voorwaarden voor het verkrijgen van een tegemoetkoming staan op de pagina ‘Tegemoetkoming aanvragen’.

Om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming bij schade door zwarte kraaien en kauwen, is volgens de website van BIJ12 normaal gesproken een omgevingsvergunning van de provincie Utrecht nodig.

Voor schade veroorzaakt door soorten zwarte kraai en kauw is de Faunabeheereenheid (FBE) echter nog in overleg met de provincie Utrecht over de vraag óf, en voor welke gewassen en gebieden, een vergunning voor schadebestrijding wordt afgegeven. Zolang hierover nog geen besluit is genomen, hoeven grondgebruikers zelf geen omgevingsvergunning aan te vragen.

Voor houtduiven, vossen, konijnen en Canadese ganzen hoeft geen omgevingsvergunning te worden aangevraagd om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming in faunaschade. 

Let op: de houtduif mag tijdens het jachtseizoen nog wel worden bejaagd. Schade door houtduiven die ontstaat tussen 15 oktober en 31 januari komt daarom niet in aanmerking voor een tegemoetkoming.

Houd voor actuele informatie de communicatie van de FBE en BIJ12 in de gaten.